بازیگرانی كه درسینمای ایران كارگردان شدند

هنر هفتم در میان سایر هنرها از جذابیت و محبوبیت بیشتری برخوردار است و همواره هنردوستان بسیاری را به سوی خود جذب میكند اما بیش از تماشای فیلمها و سودای ورود عوام به سینما در مقام بازیگر،خود بازیگران نیز همیشه درگیر وسوسه فیلمسازی بودهاند، تا جایی كه عطای دیدهشدن را به لقایش بخشیدند و به فكر كارگردانی افتادهاند. از طرفی، بسیاری علاقهمند به بازیگری هستند كه وارد عرصه سینما میشوند اما عدهای پس از ورود به این عرصه، شاید حس میكنند این حرفه به تنهایی آنها را ارضا نمیكند یا شاید در خود چیزی فراتر از بازیگری میبینند كه به هنرهای دیگر مانند تهیهكنندگی، خوانندگی، كارگردانی و... رو میآورند.در این مسیر،عوامل مختلفی مانند انتخاب فیلمنامه، بازیگر و... دخیل بوده است كه سبب شده اغلب آنها جایگاهی برای خود پیدا كنند. معدود بازیگرانی هم بودهاند كه وارد عرصه كارگردانی شده و توانستهاند كارگردانانی موفق و مطرحی شوند. بازیگرانی كه به كارگردانی روی آوردهاند،بیشترشان برای شروع كار،سراغ كارگردانی در تئاتر میروند، بخصوص كسانی كه طنز و كمدی بازی میكردند،چون بهطور معمول گمان بر این است كه كمدیسازی كار سادهای است. به این بهانه، با اشاره به تعدادی از بازیگرانی كه وارد عرصه كارگردانی شدهاند، به مقایسه كار آنها میپردازیم.

نیكی كریمی
نیكی كریمی به عنوان بازیگری باتجربه و كاملا حرفهای بازیگری را میشناسد و جنس بازی مورد علاقه او در فیلمهایش بازی بدون اغراق و از جنس زندگی است. او اولین فعالیت خود را در زمینه كارگردانی با فیلم «یك شب» در سال 88 آغاز كرد و دومین فیلم خود را در همان حال و هوا با نام «چند روز بعد» ساخت؛ فیلمی که سرنوشتی مثل فیلم اول او پیدا کرد و هرگز رنگ پرده ندید. این فیلم در جشنواره بیست و پنجم فیلم فجر در بخش جشنواره جشنوارهها نمایش داده شد و پس از آن دیگر مجالی برای اکران عمومی پیدا نکرد.این فیلم به تازگی بدون اكران در سینماها موفق به دریافت پروانه نمایش برای عرضه در شبکه ویدئویی شده است. كریمی با فیلم سینمایی «سوت پایان» برای روایت قصهای اجتماعی درباره مسائل زنان تلاش كرد. سومین تجربه سینمایی كریمی به عنوان كارگردان فیلم، نشاندهنده تلاش او برای ورود به حوزهای تازه است، گرچه او با دو فیلم قبلی خود،نشان داده بود به سینمای ضدقصه و تجربهگرا علاقهمند است اما او در این فیلم با چرخشی آشكار به سمت سینمای اجتماعی و قصهگو حركت كرد. «سوت پایان» طلسم اکران فیلمهای قبلی او را شکست و به موفقیتی نسبی دست پیدا کرد. این فیلم حضور موفقی در جشنوارههای معتبر داشت.

رامبد جوان
رامبد جوان این روزها تبدیل به چهرهای مولتیمدیا شده است. او در تلویزیون، سینما و تئاتر بازی میکند، فیلم میسازد و کارگردانی میکند. با این همه،نکتهای که او را از رقبایش متمایز میکند، موفقیتش در همه این حوزههاست.او در اولین تجربه كارگردانی، فیلم سینمایی «اسپاگتی در 8 دقیقه» را ساخت كه موفقیت چندانی برایش به همراه نداشت، ولی حسن ویژه «اسپاگتی...» آن بود كه پای «جوان» را به سینمای حرفهای و كمدی باز كرد. با این حال، او ناامید نشد و كار خود را ادامه داد و در فیلمهای بعدیاش یعنی «پسر آدم،دختر حوا» و «ورود آقایان ممنوع» با موفقیت خود ثابت كرد كه حرفهای جدی و جدیدی در این حوزه دارد. جوان در تلویزیون نیز سریالهای پربینندهای ساخت. از جمله مجموعه «نشانی» كه توانست با بالاترین آمار تماشاگران در سریال سیما مواجه شود. این سریال پس از پخش نخست خود، به دلیل استقبال گسترده، تجدید پخش شد.

رضا عطاران
رضا عطاران، بازیگر و طنزپرداز سینمای ایران از سال 73 بازیگری را شروع كرد و تا امروز در بیشتر نقشهای خود موفق بوده. او را در سینمای ایران به عنوان یك اعجوبه نوظهور و ضامن فروش فیلمها میشناسند. وقتی عطاران تصمیم گرفت وارد عرصه كارگردانی شود، در اولین گام، كارش را با تولید سریالهای مناسبتی ماه رمضان آغاز كرد و با سریالهای «خانه به دوش»، «متهم گریخت» و سریال نوروزی «ترش و شیرین»، بینندگان زیادی را به خود جذب و تبحرش در كارگردانی را تثبیت كرد. سپس در اولین تجربه كارگردانی فیلم بلند، «خوابم میآد» را كارگردانی كرد كه سیمرغ بلورین بهترین كارگردانی بخش نگاه نو را از آن خود كرد و نشان داد عطاران علاوه بر تلویزیون،در سینما هم میتواند كارگردانی موفق و مطرح باشد.

شاهد احمدلو
شاهد احمدلو از قدیمیترین بازیگران جوان است كه ناگهان تغییر مسیر داد و وارد جرگه كارگردانان شد. اولین تجربه او در سینما، در سال 67 و با بازی در فیلم «سرب» ساخته مسعود كیمیایی رقم خورد. پس از آن، او در سه فیلم دیگر کیمیایی نیز نقشآفرینی کرد. احمدلو پیش از ورود به كارگردانی فیلمهای بلند، چند اثر کوتاه اما حرفهای و موفق ساخت که تعدادی از آنها، برنده جوایزی از جشنوارههای داخلی و خارجی نیز شدهاند. احمدلو پس از مدتی تصمیم به ساخت فیلمی داستانی از پشت صحنه یک فیلم گرفت و فیلم «پس از سکوت» را بر مبنای پشت صحنه فیلم «کاغذبیخط» (ناصر تقوایی) ساخت.او اولین کارگردان ایرانی است که از پشت صحنه یک فیلم سینمایی،فیلمی داستانی خلق کرد.ا حمدلو تاكنون موفق به ساخت دو فیلم بلند سینمایی شده که اثر اول «چند میگیری گریه کنی؟» و دومین اثرش «اگه میتونی منو بگیر» بود كه مورد استقبال اغلب تماشاگران و منتقدان قرار گرفت. تفاوت مهم در كار این بازیگر این است كه او در نقشهای جدی بازی میكرد اما دو فیلم بلند در ژانر كمدی ساخت.

جواد رضویان
جواد رضویان را با خندههای معروف و صدای منحصربهفردش در سریالها و فیلمهای بسیاری به عنوان بازیگر كمدی میشناسیم. هرچند همیشه مخالفان و موافقان خودش را داشته و تقابل نظرات در مورد او زیاد بوده است. به هر حال او بازیگری نیست كه مخاطب امروز سینما و تلویزیون با نامش غریبه باشد اما چندی است كارگردانی بخش مهمی از فعالیتهای رضویان را تشكیل داده است. رضویان كه زمانی از پرکارترین بازیگران سینمای ایران بود،طی سالهای اخیر در کنار بازیگری، تعدادی مجموعه و فیلم 90 دقیقهای برای تلویزیون و شبكه خانگی ساخته است.فیلمهای تلویزیونی «لیموترش»، «به روح پدرم» و مجموعههای «قرارگاه مسکونی»، «دو و نیم هفته» و «ارث بابام» برخی از آثار او در حوزه کارگردانی است. «کمیشیرین، بسی فرهاد» اولین فیلم سینمایی رضویان نیز پس از دریافت پروانه ساخت اکران عمومی میشود.رضویان این فیلم را مانند دیگر آثارش در سکوت خبری مقابل دوربین برده. «کمی شیرین، بسی فرهاد» یک کمدی اجتماعی است كه سال گذشته کلید خورد اما هنوز زمان اکران این فیلم سینمایی مشخص نیست.

حامد كلاهداری
این كارگردان جوان، نخستینبار در ۱۳ سالگی با فیلم «شاخ گاو» به عنوان بازیگر به سینمای ایران معرفی شد. «تعطیلات تابستانی»، «افسانه پوپك طلایی» و «پشت دیوار شب» در سینما و «پس از باران» و «زمانی برای پشیمانی» در تلویزیون از دیگر آثار او به عنوان بازیگر است.او با فیلم «پایاننامه»، از جوانترین كارگردانهای جشنواره بیستونهم فیلم فجر بود.او در کارنامهu200aاش کارگردانی ۱۱فیلم کوتاه و یک تلهفیلم را دارد. گرچه مدت زیادی از حضور كلاهداری در سینمای حرفهای به عنوان کارگردان نمیگذرد اما با ساخت دو فیلم بلند خود توانسته نظرهای زیادی را به خود جلب کند. «شكلات داغ» اولین تجربه سینمایی این کارگردان بود که با وجود بهرهگیری از بازیگران حرفهای و پیشكسوت سینما، نتوانست موفقیت چندانی کسب کند و حاشیههای زیادی برای او به همراه آورد. او پس از این تجربه، سراغ ساخت فیلم جنجالبرانگیز «پایاننامه» رفت تا به قول خودش، نخستین فیلم سینمایی در ژانر سیاسی را در سینمای ایران تولید کند اما این فیلم نه از سوی تماشاگران و نه از جانب منتقدان، هرگز جدی گرفته نشد.

آنچه در این فرصت آمد،فقط مشتی نمونه خروار بود. هنوز بازیگران بسیاری هستند كه درصدد كارگردانی سینما بوده و تلاش میكنند ولی به نظر نمیرسد بازیگرانی كه كارگردان میشوند،جز در موارد استثنا، چندان موفق بوده باشند و انگار كارگردانی، به نوعی برای ارضای حس و میل هنری آنها از وسوسه فیلمسازی بوده است و بس.